Kalfjes bij de koe

Koeien zijn zoogdieren net als wij. Ze hechten zich aan hun baby’s en de baby’s aan hun moeder. In de moderne westerse melkveehouderij worden kalveren echter meteen van de moederkoe gescheiden. Wij hebben geprobeerd het anders te doen.



Hechting

Douwe: “Ik denk dat kalveren, in de gangbare melkveehouderij, meteen bij de moederkoe worden weggehaald in verband met hygiëne: misschien draagt de moeder wel iets bij zich dat het kalf kan besmetten. Daarnaast is het prettig om zeker te weten dat het kalf genoeg biest krijgt. Biest is van levensbelang voor een kalf, dus de meeste boeren spelen op safe en geven biest met de fles. Verder willen de meeste veehouders hechting tussen koe en kalf voorkomen, omdat het zoveel stress geeft, als ze weer gescheiden worden.”



Dierenwelzijn

In 2017 en 2018 hebben wij geprobeerd de kalveren bij hun moeder te laten. We vonden dat belangrijk vanwege het dierenwelzijn. Daarnaast hoopten we er hele gezonde dieren van te krijgen. Want wat kan beter zijn, dan melk en zorg van de eigen moeder?! Dat laatste bleek te kloppen: we hebben nog nooit zulke sterke kalveren gehad.


Bedrijfstechnisch waren we echter niet ingericht op deze nieuwe kalveropfok. Het is namelijk niet handig wanneer de kalfjes tussen de melkkoeien doorlopen. De ligboxenstal is niet geschikt voor ze. Zo komen ze bijvoorbeeld gemakkelijk vast te zitten in de roosters. Daarnaast wandelen onze koeien nogal wat af, iedere dag naar een nieuw stuk weiland.



Pleegmoeders

Daarom lieten we ieder kalf slechts drie dagen lang bij de moeder. Dat is al heel wat, als je het vergelijkt met de gangbare praktijk, om een kalf onmiddellijk na de geboorte te isoleren. Na drie dagen van samenzijn, sloot de moederkoe zich vervolgens weer bij de kudde aan, om te grazen en gemolken te worden. Het kalf verbleef nog een dag of tien bij de zogenaamde zorgkoeien.


Onder zorgkoeien verstaan we koeien die vanwege hun gezondheid extra zorg nodig hebben en daarom apart gezet zijn. Deze koeien treden graag als pleegmoeders op en de kalfjes hebben er geen problemen mee, ook bij hun drinken. Al gaat er natuurlijk niets boven de eigen moeder…


Dat laatste was overduidelijk, want voortdurend lukte het kalfjes te ontsnappen en met de koppel mee te lopen. De wilskracht die ze daarbij lieten zien, deed ons versteld staan: ze klommen over omheiningen, liepen kilometers lang, zwommen door sloten… alles om met hun moeder herenigd te worden.


Die Houdini achtige praktijken waren lastig, maar niet onoverkomelijk. De echte problemen kwamen later.


Stress

Die Houdini achtige praktijken waren lastig, maar niet onoverkomelijk. De echte problemen kwamen later. Doordat de dieren niet met de hand gevoed waren, werden ze ook niet tam. Wanneer je een kalfje de fles geeft, gaat het dier je als een soort van moeder beschouwen. Onze kalveren kwamen nauwelijks met mensen in aanraking en bleven dus wild. Als pink waren ze ook niet te hanteren en toen ze gemolken moesten worden, reageerden ze als gekken. Het kostte veel tijd en aandacht om ze te leren zich in de melkstal te gedragen. Dit betekende ontzettend veel stress voor ons, maar ook voor het dier!



Aandacht

Douwe: “Het was niet te doen. Als we een klein bedrijf waren geweest, hadden we ze met extra aandacht misschien nog wel wat tam gekregen, maar daar hebben wij gewoon de tijd en het personeel niet voor. Uiteindelijk zijn we dus met het experiment gestopt. Heel jammer! Ik blijf er nog wel van dromen. Maar als we het willen, moeten we naar een heel ander systeem. Daar zijn wel voorbeelden van.


Je hebt dan een ander type stal nodig, zodat de kalveren altijd met de koeien mee kunnen. Zo’n nieuwe stal kunnen we ons echter niet permitteren. Verder zouden we meer voor de melk moeten krijgen, of onze koeien zouden meer melk moeten geven. Een kalf drinkt zo’n acht liter per dag. Door onze extensieve manier van boeren geven onze koeien niet veel meer. Het is natuurlijk niet de bedoeling dat we geen melk overhouden om te verkopen!”

Compromis

Op dit moment laten we de kalveren een dag of anderhalf bij de moeder. Zo kunnen ze zelf biest drinken. Dat gaat eigenlijk altijd goed. Je krijgt wel een beetje hechting. De moederkoe loeit meestal een dag om haar kalf, maar dat hangt ook van het dier af. Aan de kalfjes merk je niet zoveel.


Douwe: “Dit is voor ons, op dit moment, het beste compromis.”


2020 DE NIJE MIEDEN