Een te hoog celgetal. Wat doe je er aan?

We hadden een te hoog celgetal. Dat betekent dat op ons bedrijf koeien rondliepen met veel witte bloedlichaampjes in de melk, wat weer duidt op een te hoge infectiegraad. FrieslandCampina geeft daarvoor een boete en als het te lang duurt halen ze de melk niet meer op. Genoeg redenen dus om actie te ondernemen.


We zouden de koeien met het hoogste celgetal antibiotica kunnen geven, maar dat willen we persé niet. Antibiotica-resistentie is wereldwijd een groot probleem en daar weigeren wij aan bij te dragen.


Onze oplossing was altijd om afscheid te nemen van “de miljonairs”. (Zo noemen we koeien met een hoog celgetal.) Dat kunnen we ons nu echter niet veroorloven, omdat we minder jongvee hebben en dus geen vervanging.



"Er wordt veel over grondgebonden boeren gepraat, nou wij brengen dat in de praktijk."

Kruiden

Enkele collega’s hebben bij dit probleem goede resultaten met kruiden geboekt. Met de juiste kruiden kun je de eigen weerstand van koeien tegen infecties verhogen. Deze laat bij ons te wensen over, omdat de minerale samenstelling van het gras op ons bedrijf niet toereikend is. Gewoonlijk krijgen koeien krachtvoer. Daar zitten supplementen in, zodat je als veehouder zeker weet dat je dieren alles binnen krijgen. Met krachtvoer maakt het dus niet zoveel meer uit, op welke grond je boert.



Krachtvoer

Sjoerd Miedema: “Wij willen geen krachtvoer geven. Er wordt veel over grondgebonden boeren gepraat, nou wij brengen dat in de praktijk. Onze koeien moeten het doen van ons gras. Dat vergt ouderwets vakmanschap. 


De grond bij Haskerdijken bestaat uit klei op veen en dat is voor de minerale samenstelling van de bodem niet zo gunstig. Als je op zeeklei boert, is het veel gemakkelijker je koeien gezond te houden. Om het celgetal te verlagen, besloten we een jaar lang kruidenmengsels bij te voeren. Een kostbare oplossing, maar als het zou werken…” 



Stress

De koeien bleken die kruiden jammer genoeg niet lekker te vinden en aten ze niet op. Gevolg: magnesium- en seleniumgebrek. En toen kwam er ook nog een hittegolf. Daar krijgen koeien veel stress van. We lieten ze daarom op het heetst van de dag onder dak, waar ze met vers gras en kruiden werden gevoerd. Maar het celgetal steeg. 


Ten einde raad kregen ze een dubbele dosis kruiden gemengd met geplet graan, tijdens het melken. Ook dat aten ze maar mondjesmaat, maar misschien kregen ze toen wel meer binnen dan anders. Het is moeilijk te zeggen, want op dat moment daalde de temperatuur, waardoor de hittestress afnam. Door de regen verbeterde bovendien de graskwaliteit. Het celgetal daalde, eindelijk, maar waar kwam het door? 


"Het personeel is voortdurend met emmertjes in de weer. Ik stop met dit kruid experiment."

Aderlating

Sjoerd: “We blijven het natuurlijk monitoren, maar ik stop met dit kruid experiment. Het is een financiële aderlating: de voerkosten zijn inmiddels veel te hoog geworden. En we hebben er ook nog eens ontzettend veel werk van. De kleine kalfjes, de kalveren, pinken, drogen, celgetal koeien, gewone melkkoeien, ze moeten allemaal een ander kruidenmengsel. Het personeel is voortdurend met emmertjes in de weer en het erf staat vol verschillende big bags. Wij zijn hier te grootschalig voor.”



Selenium

Waarom verbouwen jullie zelf geen kruiden? Wilt u misschien weten. Dat zou natuurlijk prachtig zijn, maar het is niet zo simpel als het lijkt. 


Een voorbeeld: omdat onze koeien regelmatig lijden onder seleniumgebrek, hebben we gezocht naar kruiden die veel selenium bevatten. Dat blijkt smalle weegbree te zijn. Het inzaaien van dit (on)kruid leek de oplossing. Helaas kwam er maar een enkele weegbree op. Vreemd. Het groeit hier wel rijkelijk in de berm. 


Het antwoord is waarschijnlijk dat er geen beschikbare selenium in de bodem van onze weiden zit. En dat heeft dit plantje nodig om te groeien. Maar waarom is is er geen beschikbare selenium? En kun je dat veranderen?



Bodem

Sjoerd: “Ik denk dat we ons op de vitaliteit van de bodem moeten gaan richten. We hebben veel ridderzuring in onze weilanden. Dit zou duiden op een tekort aan direct opneembare calcium. Dit mineraal hebben we natuurlijk eindeloos met de melk afgevoerd. 


Maar voordat we iets gaan toevoegen, wil ik eerst een uitgebreid grondonderzoek laten doen. Een verfijnder onderzoek dan het standaard in kaart brengen van stikstof, kalium, fosfaat en de zuurtegraad. Dat is wel erg duur, maar ik wil een wetenschappelijk onderbouwde argumentatie, voordat we verdere stappen zetten.”


2020 DE NIJE MIEDEN